Een onvergetelijke ervaring! Hierover zijn Lieve en Gijs het helemaal eens. De twee Genkse studenten geneeskunde volgen momenteel stage in het Westelijk Afrikaans land Benin. Terwijl Gijs stage loopt in het ziekenhuis van Parakou, de grootste stad in Noord-Benin, leert Lieve het leven en de medische verzorging in een landelijk ziekenhuis kennen.

Wat een ervaring! Alles is anders: mentaliteit, taal, omgang tussen mensen…

Een reis naar Benin, het doet voor de meeste van ons weinig tot geen belletje rinkelen. Hoe ver uit jullie comfortzone was dit voor jullie?

Lieve: UHasselt en onze stagementoren hebben ons zo goed mogelijk voorbereid. Zowel Gijs als ik hebben het vak ‘Global Health’ en sessies over tropische ziektes gevolgd.

Gijs: We kregen op voorhand veel nuttige info. Maar niets kan je voorbereiden op een ander manier van leven en werken! Zo was onze aankomst toch wel chaotisch te noemen. Na een overnachting in de grootstad Cotonou, kende onze reis (8 à 9u rijden) naar Parakou heel wat obstakels. Met als gevolg dat we door een buspanne na middernacht toekwamen en we met de lokale taximotors (zémidjan of zem) naar onze verblijfplaats zijn gereden. Mét koffers is dit een heel avontuur!

Het hoofddoel van jullie reis is het volgen van een stage in de lokale ziekenhuizen in Benin. Hoe verloopt jullie stage?

Gijs: Ik had verwacht om meer te kunnen doen op de verschillende afdelingen. Enkel op chirurgie konden we veel zelf doen en operaties mee volgen. Enerzijds zijn er veel stagiairs, terwijl de weinige artsen die er zijn, slechts één ronde per dag doen. Anderzijds zijn er weinig patiënten. Momenteel zitten we in regenseizoen, en dan zijn er normaal gezien veel malaria patiënten. Maar er is nog maar weinig regen gevallen.

Maar ook het gebrek aan geld voor medische verzorging bij de bevolking zorgt ervoor dat er vaak weinig patiënten zijn. Zo zou elke vrouw voor haar bevalling naar het ziekenhuis moeten komen, maar door geldgebrek bevallen de meeste mensen thuis. Dit maakt dat het heel rustig is op de afdeling gynaecologie.

Bij pediatrie zie je ook de zeer trieste gevolgen van geldgebrek. Veel kinderen worden in een te laat stadium van hun ziekte naar het ziekenhuis gebracht. Ouders proberen eerst met zelfgemaakte zalfjes hun kinderen te verzorgen. In de week dat ik op de afdeling stage deed, zijn er 7 à 8 kinderen gestorven door een te late interventie. Dit is zeer confronterend.

Lieve: Op mijn stageplaats ervaar ik hetzelfde. We zien veel ernstig zieke patiënten, die we in België niet tegenkomen. Dit komt doordat er weinig geld is voor preventie of behandeling, waardoor mensen hun behandeling uitstellen tot hun toestand ernstig is.

Zelf vind ik het confronterend om kinderen te zien die ondervoed zijn. Dit is volgens mij ook vaak door het gebrek aan kennis en middelen van de ouders om een voedzame maaltijd te bereiden. Daarnaast zie je dat een hele familie mee komt als er een familielid naar het ziekenhuis gaat. Zij blijven zolang nodig is. Er is dus een grote samenhorigheid.

Gijs: Wij volgen in de namiddag les op de universiteit. En de theorie die de studenten zien, is helemaal hetzelfde als die in UHasselt. De context en de praktische uitwerking verschillen enorm met België.

Het klinkt alsof je als student weinig impact hebt in een ziekenhuis. Zijn er nog andere activiteiten die jullie ondernemen, waardoor jullie misschien meer kunnen betekenen voor de gezondheid van de lokale bevolking?

Lieve: Dat klopt. We lopen mee in het ziekenhuis en houden ons aan de plaatselijke gewoonten en afspraken, en proberen niet te oordelen. Uiteindelijk zijn we te gast. Maar we zijn beide ook actief bij preventiecampagnes zoals die van de organisatie Hubi et Vinciane. We bezoeken verschillende plaatselijke gemeenschappen waar we kinderen leren tanden poetsen en handen wassen, ondervoeding vaststellen enz. Je hebt er een groter bereik maar de taal is wel een drempel. In landelijke gebieden verstaat niet iedereen Frans, lokale medewerkers helpen met de vertaling naar de verschillende lokale Afrikaanse talen.

Gijs: Preventie is een belangrijke opdracht tijdens onze stageperiode. Zo gaan we naar gemeenschappen en controleren we mensen op diabetes en hypertensie (te hoge bloeddruk). Dit om het risico op ‘cardiovasculaire events’ in te schatten. We meten buikomtrek, bloeddruk en overlopen met hen een vragenlijst. Op basis van hun risico, krijgen ze een aangepast advies mee om – indien nodig – hun levensstijl aan te passen. Bij een te hoge score worden ze de volgende dag uitgenodigd voor een controle. De opstart van dit project was onze stageopdracht. Vanaf dit jaar zal er 2 keer per jaar een groep studenten van UHasselt in Parakou stage lopen en de preventiecampagnes verderzetten en uitbreiden. Want voorkomen is beter dan genezen!

Hoe verloopt het contact met de medestudenten, ziekenhuispersoneel, patiënten,…?

Gijs: Dit verloopt zeer warm. Iedereen is heel vriendelijk en nodigt je uit om te komen eten. Zo hebben we de boerderij bezocht van iemand die we hebben ontmoet tijdens onze busrit.

Deze week zijn het ook culturele weken op de universiteit van Parakou. Op de campus zijn heel veel studenten van verschillende nationaliteiten, zoals Kameroen, Ghana,… . Elke vereniging organiseert optredens en eetmomenten.

Lieve: Iedereen is heel vriendelijk! In de kleine dorpjes zijn ze niet gewoon om witte mensen te ontmoeten. Dus we hebben altijd veel bekijks, vooral bij de kinderen die ons overal volgen.

Ben je geconfronteerd geweest met zaken die ginds op een andere manier worden aangepakt of beleefd en wat heb je daaruit kunnen leren?’

Lieve: De omgang met patiënten is helemaal anders, maar ook de behandeling. Hier nemen ze een afwachtende houding aan totdat het echt ernstig is en er een arts beschikbaar is. Zo stond ik op de afdeling pediatrie, waar kindjes met malaria, bloedvergiftiging en longinfecties lagen, maar die toch allemaal dezelfde basisbehandeling kregen, namelijk vocht. Als het ernstiger werd, kregen ze zuurstof en/of antibiotica. Het is hier echt roeien met de riemen die er zijn. De grootste levensles die ik hieruit kan halen is creatief omgaan met de middelen en out-of-the-box denken. Maar ook een open mindset hebben voor dingen die wij nooit zouden doen, maar die eigenlijk zeer inventief en efficiënt zijn.

Gijs: Op medisch vlak wordt hier heel wat op een andere manier aangepakt. Zo was er een familie van een patiënte die al een paar keer om een arts of assistent had gevraagd. De vrouw was net in het ziekenhuis binnengekomen maar het was niet ‘ernstig’ genoeg om er meteen naar te kijken. Ik had op dat moment niks te doen dus ik vroeg of ik eens mocht gaan kijken. Toen ik bij de vrouw aankwam en haar volledig onderzocht had, zag je meteen dat de familie heel tevreden was. Ze waren meteen gerustgesteld en hebben ze mij bedankt omdat ik de moeite had gedaan om te kijken. Hieruit heb ik kunnen leren dat een kleine moeite toch heel wat kan betekenen voor anderen. Dit ga ik dus ook toepassen in België.

Wat zal je bijblijven deze reis?

Lieve: de waardering om met weinig bezit een mooi en waardig leven te leiden. De openheid en vriendelijkheid van de mensen, iedereen kent iedereen. De Afrikaanse mentaliteit van ‘pluk de dag’ en tenslotte hun mooie cultuur.

Gijs: Ik heb hier geleerd om meer zelfstandig te zijn en ook minder op techniek te vertrouwen, zoals bijvoorbeeld internet. Ik apprecieer ook meer wat we allemaal in België hebben. Ik vrees wel dat ik dit gevoel na enkele weken ga verliezen.