Malawi, the warm heart of Africa …

De afgelopen maand ben ik als klinisch psychologe naar Malawi getrokken om daar een trauma training te geven aan vrijwilligers. In Malawi worden psychische problemen jammer genoeg als taboe beschouwd. Bovendien zijn er maar 3 klinisch psychologen in het land, maar meer dan duizenden hulpbehoevenden. Dit maakte dat ik me wilde inzetten voor projecten in de geestelijke gezondheidszorg in Malawi.

De trauma training waarvoor ik me heb ingezet duurde 3 weken. De eerste week was een inloopsessie in het One Stop Center in de stad Blantyre. Hier zagen we hoe de vrijwilligers aan de slag gingen. Ik noem deze ‘health care workers’ vrijwilligers omdat ze begeleidingen op vrijwillige basis geven. Ze hebben namelijk geen diploma in de hulpverlening. Ik heb enorm veel respect gekregen voor deze mensen omdat ze zich met hart en ziel inzetten voor kinderen/jongeren met psychische problemen. In Malawi is er namelijk een hoge nood aan psychologen. Veel kinderen komen in de prostitutie terecht of worden uit hun gezin verstoten omdat ze beschuldigd worden van hekserij. Deze kinderen komen zo op straat terecht en bijgevolg ook op het verkeerde pad. Het centrum werd dus opgericht met de bedoeling kinderen die een traumatische ervaring (verkrachting, hekserij, prostitutie, verwaarlozing etc.) hebben meegemaakt op te vangen.

Het centrum kan vergeleken worden met de CGG’s in België. Maatschappelijke werkers werken samen met psychologen en verpleegkundigen om mensen op te vangen. Wat echter verschillend is, is de aanwezigheid van politie, voor het geval dat kinderen een klacht willen indienen. Dit gebeurt echter zelden omdat de dader meestal de vader (lees: gezinshoofd) is. Hierdoor durven de kinderen bv. in het geval van een verkrachting geen klacht in te dienen tegen de vader. De vader zal in de cel gegooid worden waardoor de moeder, die geen inkomsten heeft, voor het gezin zal moeten zorgen. In het Westen komt het zelden voor dat ouders de kant van de pleger kiezen, maar in Malawi hebben ze geen keus. Als ze het gezinshoofd aangeven, dan zullen zij uithongeren. Hierdoor krijgen de kinderen praktisch geen steun als het aankomt op trauma of hun veiligheid. Het is ook zo dat kinderen enkel voor een eerste gesprek langskomen en vervolgens niet meer teruggebracht worden voor vervolgsessies, wat natuurlijk zeer belangrijk is als je behandeld wordt voor trauma. Dit betekent ook dat kinderen met hun klachten blijven zitten. Zo hebben ze veel nachtmerries, plassen in bed, vertonen ze agressief gedrag of is er sprake van regressie (kinderen van 14 gedragen zich als kinderen van 6 bijvoorbeeld). Omdat het concept trauma of depressie in Malawi niet echt bestaat worden deze trauma symptomen gezien als bezetenheid. De enige manier om verlost te worden van bezetenheid is door toe te geven dat je een heks bent. Kinderen weten dus niet waar ze mee te kampen krijgen en blijven jarenlang met onopgeloste problemen zitten.

 

Waarom is het zo belangrijk dat wij met onze kennis naar Malawi gaan?

1 woord: SENSIBILISEREN.

Wat is trauma? Hoe kunnen we trauma herkennen? Hoe kunnen we trauma behandelen?

Dit zijn allemaal vragen waar wij een antwoord op hebben proberen te geven. We hebben 2 trainingen in de naam van Umwana vzw georganiseerd in Blantyre en Lilongwe. Vrijwilligers die in de One Stop Centers over heel Malawi werken en vrijwilligers die zich inzetten voor het project ‘Fountain of Life’ konden zich inschrijven voor de training.

Tijdens de eerste training hadden we ongeveer 18 vrijwilligers. Tijdens de 2^de training maar 13. Over het algemeen hebben deze mensen veel gehad aan de training. Zoals ik al eerder zei is het concept trauma taboe. Hoewel deze vrijwilligers in verscheidene centra werken hebben ze de technieken van traumatherapie niet echt onder controle. Ze weten niet dat trauma zich kan uiten in verschillende leeftijdsgroepen, en nog minder hoe ze dit kunnen behandelen. Wij hebben hun aan de hand van theorie en workshops proberen in te leiden in de wereld van trauma. Op het einde van de training hebben de vrijwilligers ook een kennistest moeten invullen (wat nog verwerkt moet worden) en hebben ze een algemene beoordeling gegeven. Ik citeer:

“This is one of the most important trainings in Malawi, I wish it could take a few more days.”

Verder hebben we ook een reportage gegeven op de nationale televisiezender in Malawi. Hierbij hebben we het volk verteld over trauma en dat het belangrijk is om hulp te zoeken, indien nodig. Sensibiliseren is dus zeer belangrijk en van zodra het concept trauma ingeburgerd is, zal de stap naar het zoeken van psychologische hulp kleiner worden.

De training is dus heel goed meegevallen en ik ben blij dat we ons doel hebben bereikt. De vrijwilligers waren zeer tevreden over de training en vonden het zelfs jammer dat het ten einde kwam. Ze hebben ons zelfs gevraagd om nog een keertje terug te komen voor een andere training.